Z uzasadnienia dwóch nieprawomocnych jeszcze wyroków WSA we Wrocławiu wydanych we wrześniu 2011 r. (sygn. akt I SA/Wr 1212/11 i I SA/Wr 1213/11) wynika, że po akcesji do Unii Europejskiej Polska nie miała prawa utrzymać opodatkowania czynności podwyższenia kapitału zakładowego w spółkach akcyjnych podatkiem od czynności cywilnoprawnych (PCC), a podatnicy mogą dochodzić zwrotu nadpłaconego podatku w zakresie, w jakim nie wygasło jeszcze prawo do żądania stwierdzenia nadpłaty.

Zgodnie z przedstawioną przez skład sędziowski ścieżką argumentacji:

- uprawnienie państwa polskiego do opodatkowania PCC wkładów do spółek kapitałowych uzależnione jest od tego, czy polskie przepisy podatkowe obowiązujące w dniu 1 stycznia 2006 r. przewidywały opodatkowanie tej czynności podatkiem kapitałowym (taki wymóg wprowadziła dyrektywa 2008/7/WE dotycząca podatków pośrednich od gromadzenia kapitału);

- zgodnie z obowiązującą w dniu 1 stycznia 2006 r. polską ustawą o PCC, podwyższenie kapitału zakładowego w spółce akcyjnej podlegało opodatkowaniu tym podatkiem; WSA zakwestionował jednak prawo państwa polskiego do utrzymania opodatkowania PCC tej czynności po akcesji do UE (jako sprzecznego z obowiązującą wówczas dyrektywą 69/335/EWG dotycząca podatków pośrednich od gromadzenia kapitału);

- jeśli na mocy dyrektywy 69/335/EWG Polska była obowiązana zwolnić tę czynność od podatku od gromadzenia kapitału i nie wypełniła tego obowiązku, to nie może wywodzić z tego korzystnych dla siebie skutków.

Zgodnie z obowiązującą w momencie akcesji Polski do UE dyrektywą 69/335/EWG, państwa, które w dniu 1 lipca 1984 r. nie opodatkowywały wskazanych w dyrektywie operacji, w tym podwyższenia kapitału zakładowego, stawką podatku kapitałowego przekraczającą 0,5%, miały obowiązek zwolnienia tych operacji z podatku kapitałowego po akcesji.

W świetle orzecznictwa ETS, data powyższa (1.07.1984 r.) dotyczy również państw, które przystąpiły do UE po tej dacie.

W związku z powyższym, Polska mogłaby po wejściu do UE (a w konsekwencji – obecnie) nadal opodatkowywać podwyższenie kapitału zakładowego w S.A. tylko wówczas, jeżeli w dniu 1 lipca 1984 r. podlegało ono w Polsce opodatkowaniu stawką opłaty skarbowej (ówczesny podatek kapitałowy) wyższą niż 0,5%. W przeciwnym wypadku, w dniu wejścia do UE była obowiązana do zwolnienia tej czynności z PCC.

Sąd cofnął się zatem do stanu prawnego obowiązującego w dniu 1 lipca 1984 r. i po dokonaniu kompleksowej wykładni wskazał, że pojęcie „wkłady wspólników”, którym posługiwały się wówczas przepisy o opłacie skarbowej, nie dotyczy wkładów do spółek akcyjnych, a w konsekwencji podwyższenie kapitału w spółce akcyjnej nie było w tej dacie opodatkowane podatkiem kapitałowym.  Tym samym, obowiązujące obecnie przepisy o PCC od podwyższenia kapitału zakładowego w S.A. są w ocenie sądu sprzeczne z prawem wspólnotowym niezależnie od tego, czy taki podatek funkcjonował w Polsce w dniu 1 stycznia 2006 r.

Ponieważ NSA jeszcze nie wypowiedział się w powyższej sprawie, to w przypadku bieżących podwyższeń kapitału w spółkach akcyjnych, można rozważyć wystąpienie o indywidualną interpretację prawa podatkowego lub zapłatę podatku i jednoczesne złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty PCC. Można również rozważyć możliwość zastosowania wskazanej przez WSA argumentacji także do przypadków objęcia akcji w nowoutworzonych spółkach akcyjnych.

więcej informacji: Katarzyna Czekajło, tel. 71 7858258